Kategorie
Bez kategorii

Węglowodany

WĘGLOWODANY – CO TO?

Węglowodany, czyli inaczej sacharydy są jedną z podstawowych grup związków organicznych.

Węglowodany możesz podzielić ze względu na budowę ich cząsteczek. Uzyskasz wtedy : MONOSACHARYDY, DISACHARYDY, POLISACHARYDY. Spójrz na poniższą tabelkę przedstawiającą lepiej każdą z tych grup.

PODZIAŁ WĘGLOWODANÓW

MONOSACHARYDY

Na początku przypatrzmy się tym najprostrzym w bodowie węglowodanom. Są nimi monosacharydy, czyli inaczej cukry proste. Są wielokrotnością CH2O, a także podstawowymi cząsteczkami tworzącymi bardziej złożone sacharydy. Są podstawowymi substancjami odżywczymi.

Spójrz na tabelkę poniżej, aby zapoznać się z najbardziej znanymi cukrami prostymi.

MONOSACHARYDY
C3 – TRIOZY (są to węglowodany zawierające trzy węgle)PGAL (aldechyd trzyfosfoglicerynowy)
C4 – PENTOZY (te cukry mają 5 węgli w łańcuchu)ryboza, deoksyryboza, RUDP
C5 – HEKSOZY (zawierają 6 węgli w łańcuchu)galaktoza, fruktoza, glukoza

Dobrze jest jednak znać nie tylko nazwę cukru, ale także najważniejsze fakty z nim związane. Dlatego poniżej krótko omówimy sobie każdy z wyżej wymienionych związków.

PGAL czyli aldechyd trzyfosfoglicerynowy.

Chociaż nazwa tego węglowodanu nie brzmi dość przystępnie, to jest on z całą pewnością warty uwagi. Jest on produktem oddychania komórkowego w naszym organiźmie. Występuje także jako produkt pośredni w fazie ciemnej fotosyntezy.

Nie występuje on jednak w stanie wolnym.

RYBOZA

Ten cukier każdy powinien już znać, lub chociaż trochę o nim słyszeć. Jest on bowiem składnikiem RNA czyli kwasu rybonukleinowego. O czym mogliście nie wiedzieć jest to, że wchodzi też w skład niektórych witamin czy nośników energii takich jak ATP.

DEOKSYRYBOZA

Deoksyryboza jest niesamowicie ważnym cukrem występującym w naszym ciele. Wchodzi ona w skład kwasu deoksyrybonukleinowego, czyli prościej mówiąc DNA.

Pytanie?

Znamy już dwa cukry: deoksyrybozę i rybozę. Czym jednak one się od siebie różnią i jak rozpoznać który węglowodan to który na rysunku?

Odpowiedź jest prosta. Deoksyryboza to po prostu ryboza pozbawiona jednego tlenu. Jeśli przyjrzysz się dokładnie obu rysunkom, z wiedzą właśnie ci przedstawioną, z łatwością je rozpoznasz.

Dodatkowo warto wiedzieć, że ze względu na dodatkową obecność tlenu w rybozie względem deoksyrybozy, ten pierwszy związek jest wyższy energetycznie. To właśnie z tego powodu jest on wykorzystywany w procesach metabolicznych.

RUDP

Ten węglowodan jest też mało znany. Jest to akceptor CO2 w fotosyntezie.

GALAKTOZA

Głównie mówi się o niej przy omawianiu wyższych sacharydów, ponieważ wchodzi ona w skład niektórych z nich np.: laktozy.

FRUKTOZA

Fruktoza jest bardzo ciekawym cukrem. Jak sama nazwa wskazuje, występuje ona w owocach. Możnaby z tego więc wywnioskować, że jest to bardzo zdrowy cuker. Nie jest to jednak prawda! Fruktoza nie jest metabolizowana przez człowieka, więc gdy ją sporzywamy, część jest przekształcana w glukozę, a część osadza się w organiźmie w formie tłuszczu.

GLUKOZA

Każdy powinien znać glukozę. Jest to najbardziej znany i najczęściej występujący cukier prosty. Jej wzór chemiczny, czyli C6H12O6, znamy chociażby z fotosyntezy. U zwierząt natomiast bierdze udział w oddychaniu komórkowym. Uzyskujemy z niej energię w momencie rozerwania jej wiązań.

Glukoza i fruktoza są izomerami, czyli mają dokładnie takie wzory strukturalne.

funkcje węglowodanów

Kategorie
Bez kategorii

Czas pretérito indefinido

Wstęp do czasu pretérito indefinido

Czas pretérito indefinido to czas przeszły dokonany w języku hiszpańskim. Warto żebyście go znali, jeśli chcecie opowiedzieć o tym co się stało w przeszłości. Jest to odpowiednik czasu past simple w języku angielskim (tutaj może być odnośnik do artykułu o past simple).

Pretérito indefinido – kiedy się go wykorzystuje

  • Taki czas można wykorzystać kiedy chce się mówić o zdarzeniach z przeszłości, które już się skończyły i nie mają żadnej kontunuacji.
Juan y Maria trabajaron en Roma con coche. - Juan i Maria podrużowali do Rzymu samochodem.
  • czynności, która nastąpiła tylko raz i nigdy już się nie powtórzyła
Pablo diste el presento tu el amigo. - Pablo dał prezent swojemu koledze.

Odmiana czasowników regularnych

Poniżej przedstawiam typową odmianę czasowników w czasie pretérito indefinido. Dotyczy to tylko czasowników regularnych. Listę i odmianę najważniejszych czasowników nieregularnych znajdziesz w rozdziale niżej.

 -ar-er-ir
Yo -í
Tu -aste -iste-iste
El/ella/usted -ó -ió-ió
Nosotros -amos -imos-imos
Vosotros -asteis -isteis-isteis
Ellos/ustedes -aron -ieron-ieron

W tabelce powyżej są pokazane jedynie końcówki. Teraz przedstawię użycie odmiany na wybranych czasownikach regularnych:

DLA KOŃCÓWEK -AR

TRABAJAR
YOtrabajé
trabajaste
EL/ELLAtrabajó
NOSOTROStrabajamos
VOSOTROS tarbajasteis
ELLOS/ELLAS trabajaron

DLA KOŃCÓWEK -ER

 COMER 
 YO comí
 TU comiste
 EL/ELLA comió
 NOSOTROS comimos
 VOSOTROS comisteis
 ELLOS/ELLAS comieron

DLA KOŃCÓWEK -IR

 VIVIR 
 YOviví 
 TU viviste
 EL/ELLA/USTED vivió
 NOSOTROS/AS vivimos
 VOSOTROS/AS vivisteis
 ELLOS/ELLAS/USTEDES vivieron

Czasowniki nieregularne

Poznałeś już regularną odmianę czasowników. Super! Ale co, jeśli jakiś czasownik nie domienia się tak jak powyżej? Jak się odmienia w takim razie? Poniżej podaję Ci parę przykładów czasowników, które możesz wykorzystać w swojej pracy czy wypowiedzi. Warto się z nimi zapoznać jeśli nie chce się robić niepotrzebych błędów!

IR oraz SER

Zacznijmy od interesującego i mogącego sprawiać problemy przypadku. Oba te czasowniki są bardzo ciekawe, a w tekście mogą być mylące. Mimo że mają dwa różne znaczenia, to w czasie pretetiro indefinido ich odmiana jest dokładnie taka sama.

YOfui
TUfuiste
EL/ELLA/USTEDfue
NOSOTROS/ASfuimos
VOSOTROS/ASfuisteis
ELLOS/ELLAS/USTEDESfueron

Poniżej znajdziecie też inne czasowniki, które mogą być przydatne, a nie mają regularnej formy odmiany. Warto się z nimi zapoznać aby ułatwić sobie pisanie tekstów.

dar – dawać

di

 diste

 dio 

dimos

disteis

dieron

hacer – robić

hice

hiciste

hizo

hicimos

hicisteis

estar – znajdować się

estuve

estuviste

estuvo

estuvimos

estuvisteis

estuvieron

poder – móc/ być w stanie

pude

pudiste

pudo

pudioms

pudisteis

pudieron

poner – umieszczać

puse

pusiste

puso

pusimos

pusisteis

pusieron

decir – mówić

dije

dijiste

dijo

dijimos

dijisteis

dijeron

jugar – grać

jugué

jugaste

jugó

jugamos

jugasteis

jugaron

venir – przychodzić

vine

viniste

vino

vinimos

vinisteis

vinieron

Typowe słówka dla czasu pretérito indefinido

Jak rozpoznać nasz czas w tekście? Skąd wiemy gdzie go szukać? Pomóc Ci mogą podane poniżej słówka. Są one typowymi zwortami wykorzystywanymi w tym czasie.

  • ayer – wczoraj
  • la semana pasada – w zeszłym tygodniu
  • entonces – wtedy
  • hace una semana – tydzień temu
  • hace mucho tiempo – dawno temu
  • el 14 de marzo – 14 marca
  • el otro dia – innego dnia
  • aquel dia – tamtego dnia

Przykładowe teksty z użyciem tego czasu

Biografia

Przypatrz się tekstowi zaczerpniętemu ze znanej hiszpańskiej gazety. Widzisz czasowniki w preterito indefinido? Jesteś w stanie je wychaczyć? Postaraj się je policzyć i przetłumaczyć.

La vida y obra de Van Gogh vuelven a sorprender. El pintor trabajó en su último cuadro dos días antes de morir, a los 37 años, el 29 de julio de 1890. Titulado Raíces de árboles, recoge lo que había en una vuelta del camino que llevaba a la posada Auberge Ravoux, que alquiló en Auvers-sur-Oise, al norte de París. Wouter van der Veen, director científico del Instituto Van Gogh, abierto en la propia localidad francesa, ha descubierto ahora el lugar preciso del conjunto al revisar unas postales de la época, y asegura que Van Gogh no abrazó la abstracción en el lienzo.

El país

Link do artykułu w El-Pais

Sprawdź czy znalazłeś wszystkie czasowniki:

La vida y obra de Van Gogh vuelven a sorprender. El pintor trabajó en su último cuadro dos días antes de morir, a los 37 años, el 29 de julio de 1890. Titulado Raíces de árboles, recoge lo que había en una vuelta del camino que llevaba a la posada Auberge Ravoux, que alquiló en Auvers-sur-Oise, al norte de París. Wouter van der Veen, director científico del Instituto Van Gogh, abierto en la propia localidad francesa, ha descubierto ahora el lugar preciso del conjunto al revisar unas postales de la época, y asegura que Van Gogh no abrazó la abstracción en el lienzo.

Jest to jedna z możiwości wykorzystania tego czasu. Jak widzisz jest on powszechnie używany w języku hiszpańskim. Teraz jesteś już w stanie napisać swoją własną biografię.

A co jeśli chcesz opisać coś co prztyrafiło ci się w wakacje? Jakąś niesamowitą historię zapierającą dech w piersiach. Spójrz teraz na ten przykład w którym nauczysz się jak to zrobić:

Opis niezapomnianych wakacji

Zawsze warto napisać swoją pracę na początku w języku Polskim, ale zwracając uwagę na czasowniki które wykorzystujemy.

TEKST (trochę zmieniony, ale ten z egzaminu)

A co tobie przytrafiło się w te wakacje? Napisz swojąporywającą historię aby utrwalić sobie informacje!

Moje wyjście do muzeum

Podsumowanie informacji

  • Użycia
  • Odmiana reg.
  • Odmiana niereg.
  • W jakiego typu tekstach można użyć