Kategorie
Bez kategorii

Matura z Języka Polskiego – jak zdać część pisemną?

Pisemna matura z języka polskiego, dla niektórych jest strachem — bo co jak nie podpasuje ci temat rozprawki? Spokojnie tutaj poznasz trzynaście porad jak zdać część pisemną.

Najstraszniejsza jest zawsze chwila przed początkiem. Potem może być już tylko lepiej.

Stephen King

Matura z języka polskiego – poznaj 13 porad.

1. Opracuj plan nauki.

Nie każdy to wie, ale bez planu tracimy czas. Matura z języka polskiego jest jednym z tych przedmiotów, który potrzebuje harmonogramu.

Pierwszą rzeczą, jaką musimy zrobić przed rozpoczęciem nauki jest to rozpisanie tego, co w danym tygodniu będziemy omawiać.

Kiedy samodzielnie opracowujemy nasz plan działania

2. Czytaj swoje własnoręcznie zrobione notatki.

Sama osobiście w ciągu pisania notatek na lekcjach dopisywałam coś. Co było moim zdaniem ważne — to co powiedziała nauczycielka, ale nie kazała tego zanotować.

3. Twórz mapy myśli z obowiązkowych lektur.

Może jest to dziwne, ale kiedy tworzymy coś samodzielnie, nasz mózg szybciej je zapamięta.

Matura z języka polskiego musi zawierać w sobie lektury obowiązkowe, czyli z tak zwaną “gwiazdką“. A są nimi:

Lektury obowiązkowe:

  1. Bogurodzica;
  2. Jan Kochanowski – wybrane:
    • Fraszki;
    • Pieśni;
    • Treny;
    • Psalm;
  3. Ignacy Krasicki – wybrane bajki;
  4. Adam Mickiewicz – Dziady cz. II;
  5. Adam Mickiewicz – Dziady cz. III;
  6. Adam Mickiewicz – Pan Tadeusz;
  7. Aleksander Fredro – Zemsta;
  8. Bolesław Prus – Lalka;
  9. Henryk Sienkiewicz – Potop;
  10. Henryk Sienkiewicz – Quo Vadis;
  11. Henryk Sienkiewicz – Krzyżacy;
  12. Stanisław Wyspiański – Wesele;
  13. Witold Gombrowicz – Ferdydurke;
  14. Bruno Schulz – Sklepy Cynamonowe.

W mapie myśli z lektur dobrze by było, gdyby zawierała ona ważne informacje, czyli:

  • Czas i miejsce akcji;
  • Kompozycja;
  • Tematyka;
  • Bohaterowie;
  • Najważniejsze problemy;
  • Krótkie streszczenie.

4. Czytaj dodatkową literaturę.

Teksty kultury, które warto znać:

  1. Mitologia;
  2. Sofokles – Król Edyp;
  3. William Shakespeare – Romeo i Julia;
  4. William Shakespeare – Makbet;
  5. Ignacy Krasicki – Hymn do miłości ojczyzny;
  6. Adam Mickiewicz – Dziady cz. IV;
  7. Juliusz Słowacki – Kordian;
  8. Fiodor Dostojewski – Zbrodnia i Kara;
  9. Stefan Żeromski – Ludzie bezdomni;
  10. Zofia Nałkowska – Granica;
  11. Zofia Nałkowska – Medaliony;
  12. Tadeusz Borowski – U nas w Auschwitzu;
  13. Tadeusz Borowski – Proszę państwa do gazu;
  14. Sławomir Mrożek – Tango;
  15. Albert Camus – Dżuma.

Tak wiem, że ta lista wygląda strasznie. Jest tych tekstów kultury za dużo, ale uwierzcie mi. Matura z języka polskiego dzięki znajomości dodatkowo tych lektur staje się prostsza.

Oczywiście w rozprawce możemy użyć książek, których nie omawiamy w szkole. Ważne jest to, żeby podany przez nas argument odnosił się do tematu.

Np. jeśli mamy temat związany z nieszczęśliwą miłością, możemy użyć  “Zanim się Pojawiłeś — Jojo Moyes“.

Tylko pamiętaj o tym, by odnieść się do tematu.

Jak będziecie już po rozprawce, napiszcie w komentarzu, jakich użyliście tekstów kultury.

5. Szukaj opracowań lektur.

6. Zaprzyjaźnij się z epokami.

Epoki Literackie:

  1. Antyk — Starożytność;
  2. Średniowiecze;
  3. Renesans;
  4. Barok;
  5. Oświecenie;
  6. Romantyzm;
  7. Pozytywizm;
  8. Młoda Polska;
  9. Dwudziestolecie Międzywojenne;
  10. Wojna i okupacja;
  11. Współczesność.

[KLIKNIJ TUTAJ BY PRZECZYTAĆ O DANEJ EPOCE]

7.

8. Pracuj w grupie.

Uczenie się ze znajomi również jest dobrą opcją.

9. Ściągnij pomocne aplikacje.

Każdy z nas teraz posiada telefon. Nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego, ile schodzi nam czasu na używaniu go. Używamy go wszędzie. Więc dlaczego nie możemy zastosować go do nauki?

Sama osobiście cieszę się, że odkryłam te aplikacje. W sumie to nie jedna z nich ułatwiła mi naukę.

Matura z języka polskiego dzięki tym aplikacją staje się prostsza.

  1. School Planner
  2. Lekturowo

Jeśli znacie jeszcze jakieś pomocne aplikacje, napiszcie na dole w komentarzu.

10. Używaj innych źródeł nauki.

Nie mogę sobie wyobrazić jak ktoś może się przygotowywać do matury nie szukając innych źródeł nauki.

Nie każdemu wystarczy to, co usłyszy na lekcji. Zależy to w głównym stopniu od zaangażowania nauczyciel. Nie możemy też zapomnieć o tym, jak zachowuję się klasa zdającego.

Kanały na YouTube, które zachęcają do nauki.

Te kanały, bardzo mocno mi pomogły. Cieszę się, że autorzy założyli te konta. To, co przekazują w tych filmach, jest idealne dla zdającego. Te kanały są również przydatne do szybkiego powtórzenia.

Sama używałam ich do przygotowania się do sprawdzianu z danej lektury. Pochwalę się wam, że oglądałam te filmy w drodze do szkoły. Wiecie taka szybka powtórka przed lekcją.

Książki, które pomogły mi zdać część pisemną.

Pamiętam, jaka byłam szczęśliwa po zakupie “Tuż przed egzaminem“. W tej książce jest wszystko to, co jest potrzebne do pisania rozprawki. Są w niej ważne informacje dotyczące lektur z gwiazdką. Również znajdują się w niej wskazówki dla zdającego oraz przykłady rozwiązania zadań maturalnych.

Kiedy pytałam się znajomych, którzy pisali maturę, każdy polecał Vademecum z Teraz matura. Stwierdziłam, dobra kupię. Zakup tej książki przyniósł mi tyle dobrych ocen za aktywność. Codziennie po zakończeniu lekcji pytałam się nauczycielki co jutro będziemy omawiać. Dzięki temu za pomocą Vademecum mogłam przygotować się do następnej lekcji.

Matura z języka polskiego, koleje wpisy warte przeczytania

Strony internetowe.

11. Przerób matury ubiegłych lat.

Może jest i to zbyt oczywiste, ale nie każdy o tym pamięta i to robi. Matura z języka polskiego nie może pójść dobrze dopóki nie przejrzymy starszych arkuszy.

12. Nie bój się zadawać pytań na lekcji.

Czy mieliście tak, że czasem baliście się odezwać na lekcji?

13. Co tydzień rób testy.

Te testy pozwolą ci zobaczyć czego się nauczyłeś, a nad czym musisz popracować

Kategorie
Bez kategorii

Jak zdałam maturę z polskiego – zobacz czego unikać, a co stosować?

Matura z polskiego – moje doświadczenie.

Matura z języka polskiego jest obowiązkowa dla każdego. Może dlatego ten przedmiot stał się tak nielubiany przez dużą część uczniów. Często też podejście nauczycieli zniechęca do jego nauki. Mnie się poszczęściło.

OLiJP

Pod koniec pierwszej klasy liceum nauczycielka polskiego zaproponowała mi i kilku osobom udział w Olimpiadzie Literatury i Języka Polskiego. Nie czułam presji, ponieważ byłam na profilu matematyczno-fizycznym. Chciałam jednak kontynuować rozpoczętą już w podstawówce przygodę z konkursami z tego przedmiotu.

Matura rozszerzona z polskiego

Mimo, że przerażało mnie pisanie pracy o długości 15 stron, po wakacjach zgłosiłam się na olimpiadę. Mieliśmy inną nauczycielkę. Dla klasy mogło to oznaczać utrudnienie w przygotowaniu do matury z polskiego. Na szczęście obawy okazały się bezpodstawne – lepiej trafić nie mogliśmy.

Biorąc udział w olimpiadzie, w deklaracji maturalnej musiałam wpisać maturę rozszerzoną z języka polskiego, aby w przypadku zdobycia tytułu finalisty mieć zaliczony ten przedmiot nie tylko na podstawie na 100%.

Matura z polskiego na 100% – 13 cennych porad

1. Stworzyłam listę lektur na maturę z polskiego

Nie było to jakieś obciążające zadanie – otrzymaliśmy i omówiliśmy ją z nauczycielem. Nie wszystkie pozycje są obowiązkowe. Nauczyciele przeważnie mają wybór, które teksty będą omawiać na lekcjach. Są jednak tak zwane lektury z gwiazdką, czyli te obowiązkowe.

Lektury ogwiazdkowane:

1. Bogurodzica;

2. Jan Kochanowski, wybrane pieśni, treny (inne niż w gimnazjum), psalmy;

3. Adam Mickiewicz, Dziady cz. III;

4. Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz;

5. Bolesław Prus, Lalka;

6. Stanisław Wyspiański, Wesele;

7. Bruno Schulz, wybrane opowiadanie;

8. Witold Gombrowicz, Ferdydurke.

Polecam się z nimi zapoznać, gdyż na podstawowej maturze z polskiego pojawiają się ich fragmenty z pytaniami o autora, treść. Te utwory mogą też posłużyć za tekst wyjściowy do rozprawki. Wtedy już musisz znać je w całości.

Umiejętnie pisząc rozprawkę, dasz radę bazować tylko na kilku pozycjach. Dla mnie najprzydatniejsze były Dziady, Pan Tadeusz, Lalka i Ferdydurke.

Lektury uzupełniające

Jeśli chodzi o literaturę dodatkową, to koniecznie zapoznaj się z Królem Edypem Sofoklesa. Przydaje się przy wypracowaniach o motywie fatum, winy niezawinionej, konfliktu tragicznego.

W pisaniu na tematy wojenne, o odczłowieczeniu, granicach człowieczeństwa, moralnych dylematach pomogła mi znajomość opowiadań Borowskiego: Proszę państwa do gazu i U nas w Auschwitzu. Z pewnością będziesz je przerabiać na lekcjach polskiego.

Może Cię także zaciekawić Zbrodnia i kara Dostojewskiego. Intrygująca analiza psychologiczna postaci, motyw miasta, koncepcja nadczłowieka i powiązanie z filozofią Nietzschego. Te wątki często wykorzystywałam w wypracowaniach.

2. Sięgałam po opracowania

3. Współpracowałam z nauczycielem

4. Zgłębiałam epoki

5. Wypisałam motywy

6. Wykorzystywałam ulubione teksty kultury

7. Wspomagałam się planerem

8. Nauczyłam się pisać interpretacje wierszy

9. Pamiętałam o kontekstach

10. Ćwiczyłam pisanie

Kategorie
Bez kategorii

Matura z Historii Sztuki – jak ją zdać?

Matura z Historii Sztuki –
17 TIPS&TRICKS,
które pomogą Ci się do niej przygotować

1. Opracuj plan nauki do matury

Gdy ja rozpoczynałam swoją naukę do matury z historii sztuki, najpierw dokładnie rozplanowałam sobie kolejne miesiące. I wciąż uważam, że to pierwsze, co warto zrobić, siadając do jakiegokolwiek przedmiotu. Szczególnie, gdy jest nim matura z historii sztuki.

Jest to przedmiot, który wymaga obszernej wiedzy z różnorodnych dziedzin. Nie tylko musimy znać artystów i nurty, ale również podłoże historyczne, polityczne i kulturowe.

Gdy mamy deadline – a w Waszym przypadku jest to majowy egzamin, możemy rozplanować sobie naukę podczas kolejnych tygodni. Wtedy nie czuje się natłoku materiału i jest się o wiele spokojniejszym.

Od razu historia sztuki nie wydaje się być taka straszna, a wręcz przeciwnie – jest niezmiernie przyjemna.

2. Trzymaj się swojego harmonogramu

Po drugie bardzo ważne oczywiście jest stosowanie się do ustalonego wcześniej planu. Warto odhaczać sobie, co się już zrobiło danego dnia – wtedy widzimy postęp w nauce, a to z kolei dodatkowo motywuje.

Tym, co obowiązkowo powinno znajdować się w harmonogramie nauki są częste powtórki przyswojonego materiału. Żeby zapamiętać, jak najwięcej informacji trzeba je systematycznie utrwalać

Jednak pamiętaj – nie jesteśmy robotami, to normalne, że czegoś zapomnimy. A wcale nie znaczy to, że się źle przygotowało. Nie na wszystko zawsze znajdzie się czas!

[JEŚLI CHCESZ POBRAĆ DARMOWY PLANER DO UZUPŁNIENIA KLIKNIJ TUTAJ]

3. Tło historyczno-społeczno-religijne

Jak już wspomniałam na początku, cała matura z historii sztuki składa się nie tylko z tego, co związane było ze środowiskiem artystycznym.

Często przydaje się wiedza, która odnosi się do wszystkiego, co działo się wokół. To, co kształtowało nowe nurty lub wpływało na powstawanie nowatorskich technik, jest dla maturzysty równie ważne.

Przykładowo znajomość historii naprawdę często przydaje się na maturze w części z wypracowaniem.

Gdy pojawi się do opisu temat przekrojowy z danej epoki, we wstępie mile widzianym jest, żeby zawrzeć podstawowe fakty historyczne. Nawet osobie piszącej pomaga to w ułożeniu ciekawej formy eseju, a dodatkowo pokazuje, jak dużą wiedzę się posiada. A chyba każdy z Was, chce zrobić jak najlepsze wrażenie na komisji, prawda?

Jako inną przydatną dziedzinę naukową wymieniłabym między innymi filozofię. W wielu okresach historycznych oddziaływała ona na rozwój sztuki. Tutaj również może się to całkiem przydać w napisaniu dobrego wypracowania. Gwarantuję, że wplecenie anegdotek z nią związanych tylko dowartościuje Wasz tekst.

Również znajomość wszelkich religii, które kształtowały się na świecie od wczesnej starożytności do czasów dużo późniejszych, pozytywnie wpłynie na naukę do matury z historii sztuki.

4. Rób własnoręcznie notatki

Własnoręcznie wykonane notatki są zawsze dużo szybciej przyswajane przez mózg niż samo czytanie testów z podręcznika po kilka razy. Sama sprawdziłam to na własnej skórze i zawsze będę polecać tę metodę.

Jeśli lubisz używać kolorów – wykorzystuj je. Szczególnie jeśli jesteś wzrokowcem. Estetyczna część jest naprawdę ważna – mimo że czasem wydaje się śmieszna. 😉

Gdy słuchasz lekcji w szkole lub czytasz temat z książki, czy wpis stąd – zapisuj najważniejsze według Ciebie informacje.

Staraj się jak najczęściej posługiwać punktorami – hasłowo zapisane pojęcia nasz mózg zdecydowanie łatwiej zapamiętuje, oto przykład:

Tekst 1Tekst 2

5. Szukaj różnych metod na naukę do matury z historii sztuki

Matura z historii sztuki często uważana jest za pamięciówkę, i stety bądź niestety w pewnej części się z tym zgodzę.

Niektórzy bardzo lubią taką metodę nauki i szybko się w niej odnajdują. Natomiast dla tych, którzy nie lubią “kucia” na pamięć, zaproponuję korzystanie z różnego rodzaju aplikacji do nauki.

Jedną z moich ulubionych było rozwiązywanie quizów związanych ze sztuką. Często można spotkać opcje umożliwiające granie razem ze znajomymi, co bardzo urozmaica naukę.

Zdobywa się punkty, a pytania, na które źle się odpowiedziało, pojawiają się później do momentu aż kilka razy padnie dobra odpowiedź.

Urozmaicające aplikacje, które sprawią, że matura z historii sztuki to będzie łatwizna:
  • DailyArt – codziennie nowe, inne dzieło w wysokiej rozdzielczości i jego krótki opis
  • QuizHouse z edycji Matura to Bzdura – sekcja “matura z historii sztuki” zawiera kanon dzieł, który maturzysta powinien znać
  • Quiz Sztuki po Polsku – urozmaicona forma pytań, a wszystkie informacje to podstawa do opanowania

Łączenie w ten sposób przyjemnego z pożytecznym jest naprawdę niesamowitą opcją, którą aktualnie daje nam świat technologii.

6. Twórz mapy myśli

7. Czytaj literaturę dodatkową

W bibliotece znajdziemy mnóstwo książek dotyczących w zasadzie każdego działu z historii sztuki.

Myślę, że nie trzeba mieć opanowanej podstawy ze szkoły, żeby sięgnąć po literaturę dodatkową. Ja starałam się czytać równocześnie podręczniki szkolne, jak i zbiory esejów czy albumy.

Oczywiście, tutaj ponownie należy powtórzyć, że matura z historii sztuki jest bardzo obszernym egzaminem. Nie ma co na siłę czytać ogromnych zbiorów tomów, gdy wiemy, że zupełnie nam niepotrzebne niektóre informacje.

Warto jednak sięgać po taką literaturę w ramach uzupełnienia jakiegoś tematu. Czytamy wtedy jakiś dodatkowy rozdział, poszerzający np.: wiedzę z zakresu rzeźb Berniniego.

A gdy faktycznie masz dużo czasu, lubisz czytać i potrzebujesz więcej informacji, jak najbardziej zaczytuj się w różnych książkach. Oczywiście odpłaci się to Ci później na maturze.

Ale nie każdy jest w stanie zapamiętać tak wiele informacji na raz, więc najlepiej po prostu opanować podstawy.

[Matura z Historii Sztuki] – lista znanych książek i moja ocena:
KsiążkaOcena
“Sztuka i czas” B. Osińska
“Sztuka cenniejsza niż złoto” J. Białostocki
“O sztuce” E. H. Gombrich
“Sztuka świata” praca zbiorowa
“1000 arcydzieł” W. Beckett
“Style w architekturze” W. Koch

8. Ćwicz pisanie planu wypracowania

9. Wymyślaj własne tematy wypracowań

10. Przerób wszystkie ubiegłe matury

11. Szkicuj

Jeśli dodatkowo jesteś tym typem osoby, która nie dość, że uwielbia historię sztuki, to jeszcze chętnie rysuje, warto połączyć te dwie pasje. Przy okazji, moim zdaniem niesamowicie pomaga to w opanowaniu części materiału.

Gdy widzisz temat dotyczący na przykład starożytnych ornamentów – narysuj je i podpisz! Takie “notatki” angażują zdecydowanie większą część Twojego mózgu i na dłużej zostają w pamięci.

Z drugiej strony, przy okazji rodzajów konstrukcji, gdy je naszkicujesz, dużo bardziej świadomie będziesz rozumiał ich działanie. Można tak zrobić chociażby z systemem przyporowym lub z jego polską odmianą – systemem filarowo-szkarpowym.

Do tego, jeśli prowadzisz szkicownik, możesz zapełniać kolejne jego strony rysunkami budynków, placów, rzeźb itp.

Jeśli Cię to zainteresowało, wpadnij po więcej inspiracji na Instagrama Pracowni Rysunku Domin! To jeden z rysunków, które możesz tam zobaczyć.

12. Odwiedzaj muzea

13. Opowiadaj innym

14. Szukaj pomocy na Instagramie

15. Zaczynaj naukę do matury z historii sztuki od tego, co najbardziej lubisz

Kategorie
Bez kategorii

Matura z historii

Logika – czy wiesz jak ważna jest w życiu codziennym?

Jako przerywnik w nauce – obejrzyj sobie galerię prac Wojciecha Domińczaka

Matura z historii – jakie są jej komponenty

Podręczniki z których korzystałem

Przy każdym dam ocenę od 0 do 10

Vademecum z historii – Greg

Inne bardzo ciekawe artykuły :

Architektura jest super! To kierunek od zawsze prestiżowy – a jak się na nią łatwo dostać – przeczytaj co radzi osoba która zajęła pierwsze miejsce

Kategorie
Bez kategorii

Metabolizm, enzymy

Czym tak naprawdę jest metabolizm? “Etapowe przebieganie reakcji i przepływ energii”. Brzmi skomplikowanie? A nie jest aż tak zawiłe! Poniżej wytłumaczę Ci zagadnienia abyś mógł to ZROZUMIEĆ 😀

Metabolizm – Anabolizm i katabolizm

Anabolizm to określenie na dopływanie energii do układu

Katabolizm to odpływanie energii z układu

W metabolizmie zawsze następują straty energii. Jest to spowodowane wieloma czynnikami. Energia może być wytracana np poprzez ciepło lub światło. W naturze głównie poprzez ciepło (np. nasz organizm).

Co ważne, aby organizmy mogły czerpać korzyści z metabolizmu, reakcje przebiegają etapowo. Reakcje chemiczne są oparte na wielozwiązkowych cząsteczkach opartych na węglu. Jeżeli liczba atomów węgla rośnie, jest to prawdopodobnie reakcja anaboliczna (głównie reakcje syntezy), jeżeli spada – reakcja kataboliczna.

Czym jest energia? (biologicznie)

Energia to czynnik, wykorzystywany do stymulacji przemiany materii. Ulega ona przepływowi oraz transformacji (np. do wiązań chemicznych).

Oczywiście fizyczna lub chemiczna definicja energii trochę się różni, jednak na potrzeby metabolizmu ta w zupełności wystarcza i spełnia swoją funkcję.

Więc skąd się bierze energia? – trzeba ją dostarczyć.

Jednym z czynników które ją dostarczają są reakcje redoks. Występuje w nich:

  • utlenianie czyli odłączanie się elektronów. (Często przy katabolizmie)
  • redukcja czyli przyłączanie się elektronów (Często związane z anabolizmem)

Bardzo ważną rolę odgrywają wiązania wysokoenergetyczne. Przy ich rozpadzie wydzielana jest olbrzymia ilość energii. (np. cząsteczki ATP po odłączaniu się fosforu).

Enzymy

Enzymy to takie “biologiczne katalizatory”. Dzięki nim reakcje zachodzą w szybkim tempie. Enzymy zbudowane są głównie z białek (czasami też rybozymy i deoksyrybozymy) i usprawniają przebieganie reakcji. Są to głównie struktury 3- rzędowe a czasami 4-rzędowe.

Enzymy posiadają centrum aktywne, do którego dołączają się substraty. W przeciwieństwie do katalizatorów nieorganicznych (np. niektóre metale), cechuje je ścisła kierunkowość.

Ścisła kierunkowość – substrat musi być konkretnie dopasowany do centrum aktywnego. Dany enzym zazwyczaj przeprowadza 1 reakcję.

Kofaktory to dodatkowe cząsteczki związków chemicznych. Dołączają się do enzymów i usprawniają prace enzymów w metabolizmie. Niektórymi kofaktorami są witaminy.

cząsteczka enzymu budowa

W miejscu katalitycznym zachodzą konkretne reakcje chemiczne.

Od czego zależy więc szybkość reakcji chemicznej w metabolizmie?

  • od energii cząsteczek (można podgrzać substraty, co spowoduje przyspieszenie ruchu cząsteczek => szybciej się przemieszczają powodując więcej zderzeń więc bardziej oddziaływają); Niestety w organizmach żywych wiele białek denaturuje się w wysokich temperaturach, co prowadziłoby do nieodwracalnych zmian a nawet śmierci.
  • Natura poradziła sobie z tym, proces musi zostać rozbity na etapy.

A może jesteś ciekawy jak przebiega fotosynteza? [Kliknij i zobacz]

Metabolizm – Energia aktywacji

Energia aktywacji, to energia którą należy dostarczyć, aby reakcja zaczęła widocznie zachodzić.

energia aktywacji enzymatycznej
Kategorie
Bez kategorii

Mangan (₂₅Mn)

Mangan ma aż 15 izotopów! Jest to bardzo ciekawy pierwiastek, który bardzo często powtarza się na maturze z chemii. Ma kilka trudnych reakcji które warto znać i kojarzyć. Jest to najbardziej rozpowszechniony metal ciężki, zaraz po żelazie! Przeanalizuj artykuł i sprawdź czy coś Cię zaskoczyło. 🙂

Mangan – charakterystyka

Mangan w swoich związkach chemicznych może występować na stopniach utlenienia od II do VII. Manganiany (na stopniach utlenienia VII) są bardzo silnymi utleniaczami bo łatwo ulegają redukcji (przyjmują elektrony). Często reakcje związków manganu mają charakterystyczne kolory o których napiszę w dalszej części. Jest to pierwiastek z grupy d.

Redukcja pierwiastka w związku – przyjmowanie elektronów.

Utlenianie pierwiastka w związku – oddawanie elektronów.

Przykładowe reakcje z manganem

MnCl₂ + 2 NaOH → Mn(OH)₂↓ + 2NaCl

2 H₂O₂ + 5 MnO₂ + 3 H₂SO₄ → O₂↑ + MnSO₄ + 2 H₂O

MnO₂ + 4 HCl → Cl₂↑ + 2 H₂O + MnCl₂

Reakcje manganu w różnych odczynach

W 3 probówkach znajduje się niewielka ilość roztworu manganianu(VII) potasu (KMnO₄). Do probówek dodajemy roztwory o różnych parametrach pH, żeby zmienić odczyn środowiska. Pipetą dodajemy krople siarczanu(IV) sodu (Na₂SO₃).

reakcje manganian(VII) potasu z siarczanem(VI) sodu

Reakcja 1.

Fioletowy roztwór manganianu(VII) potasu odbarwił się.

2 MnO₄¯ + 5 SO₃²¯ + 6 H+ → 2 Mn²+ + 5 SO₄²¯ + 3H₂O

Bilans elektronowy:

S+⁴ → S+⁶ + 2e¯ /x5 utlenianie

Mn+⁷ + 5e¯ → Mn+² /x2 redukcja

Reakcja 2.

Wytrącił się brunatny osad.

2 MnO₄¯ + 3 SO₃²¯ + H₂O → 2 MnO₂↓ + 3 SO₄²¯ + 2 OH¯

Bilans elektronowy:

S+⁴ → S+⁶ + 2e¯ /x3 utlenianie

Mn+⁷ + 3e¯ → Mn+⁴ /x2 redukcja

Reakcja 3.

Fioletowy roztwór manganianu(VII) potasu zmienił barwę na zieloną.

2 MnO₄¯ + SO₃²¯ + 2 OH¯ → 2 MnO₄²¯ + SO₄²¯ + H₂O

Bilans elektronowy:

S+⁴ → S+⁶ + 2e¯ /x3 utlenianie

Mn+⁷ + 1e¯ → Mn+⁶ /x2 redukcja

Wniosek jest taki, że w zależności od stopnia utlenienia manganu (zmienialiśmy go dodając różne odczyny) jego następne związki mają różne kolory.

Jak widać, mangan jest bardzo dobrym utleniaczem.

Mangan – podsumowanie

  • w związkach chemicznych występuje na stopniach utlenienia od II do VII
  • jest silnym utleniaczem
  • odbarwia się na charakterystyczne kolory
  • Redukcja to przyjmowanie elektronów
  • Utlenianie to oddawanie elektronów

Kategorie
Bez kategorii

Glin (Al)

Czy widziałeś o tym, że glin jest trzecim najpowszechniejszym pierwiastkiem występującym w skorupie ziemskiej? Jak dużo o nim wiesz? Przeczytaj artykuł i przekonaj się sam ;).

Kategorie
Bez kategorii

Fotosynteza

Fotosynteza – prawdziwy cud wśród natury. Dzięki niej na naszej planecie istnieje życie. Dzięki temu artykułowi o fotosyntezie lepiej zrozumiesz istotę sprawy. Wiedz kluczowa do matury i nie tylko!

Fotosynteza – wprowadzenie

Fotosynteza zachodzi w dwóch etapach:

  • faza jasna
  • faza ciemna

Faza jasna i faza ciemna nie oznaczają tego, że jedna odbywa się w dzień a druga w nocy. Wręcz przeciwnie! Obie zachodzą w tym samym momencie, jednak do fazy jasnej potrzebne jest światło.

Ciekawostka💊

Prawdopodobnie pierwszymi organizmami wykorzystującymi proces fotosyntezy były sinice i bakterie!

Faza jasna w fotosyntezie ◌

W tej fazie światło jest absorbowane w PS2. Jego energia zamienia się w wiązania chemiczne, pod jej wpływem białka (cyt. b oraz cyt. f) wychwytują elektrony powstałe z hydrolizy wody i przemieszczają się, przekazując elektrony do PS1. W PS1 elektrony dołączają się do NADP+ z 2 protonami(wodoru) tworząc NADPH + H+.

W wewnętrznej stronie gramm tworzy się gradient protonowy (powstały w wyniku hydrolizy wody). Rozładowanie gradientu protonowego zachodzi poprzez białko CF0, CF1 (w nim jest kanalik umożliwiający przejście tych protonów na drugą stronę błony). Protony “wystrzeliwują” z ogromną szybkością, co dostarcza energię do syntezy ATP.

Jest to reakcja niecykliczna, ponieważ elektrony przechodzą z jednego układu do drugiego.

Substraty:

  • światło, które jest absorbowane
  • woda, która ulega hydrolizie => protony (H+)

Produkty:

  • tlen (powstaje podczas hydrolizy wody) ½O₂ ↑
  • NADPH + H+
  • ATP

Fotosynteza – faza ciemna ●

CYKL CALVINA (Cykl Calvina – Bensona, Cykl C₃ lub po prostu faza ciemna 😉 )

W tej fazie fotosyntezy powstają związki organiczne które są substratami do innych związków, które potrzebuje roślina.

1 obieg => 3CO₂ => 3RuDP => 3C₆ => 6C₃ (PGA) [tyle powstaje cząsteczek ilościowo z jednego obiegu]

  1. Karboksylacja (przyłączenie się CO₂)
fotosynteza faza ciemna karboksylacja

2. Redukcja

redukcja faza ciemna fotosynteza

3. Regeneracja

Podczas tego procesu, roślina zużywa sporo energii, i musi “zregenerować swoje RuDP”, dlatego jej “czysty zysk” to tylko 1 cząsteczka C₃ PGAL zamiast 6 cząsteczek.

C₃ PGAL to taki fundament, “baza do wszystkich organicznych związków”

regeneracja faza ciemna fotosynteza

Faza jasna i faza ciemna mogą zachodzić w tym samym momencie!!!

Substraty

  • CO₂ (pozyskiwany z powietrza np. przez aparaty szparkowe)

Produkty

  • NADP
  • ADP + Pi
  • 1 cząsteczka Heksozy (cukier C₆)

Ciekawostka💊

Niektóre rośliny potrafią zwiększać fizjologiczną wydajność fotosyntezy!

Może chcesz powtórzyć podstawy metabolizmu? [SPRAWDŹ]

Kategorie
Bez kategorii

Węglowodany

WĘGLOWODANY – CO TO?

Węglowodany, czyli inaczej sacharydy są jedną z podstawowych grup związków organicznych.

Węglowodany możesz podzielić ze względu na budowę ich cząsteczek. Uzyskasz wtedy : MONOSACHARYDY, DISACHARYDY, POLISACHARYDY. Spójrz na poniższą tabelkę przedstawiającą lepiej każdą z tych grup.

PODZIAŁ WĘGLOWODANÓW

MONOSACHARYDY

Na początku przypatrzmy się tym najprostrzym w bodowie węglowodanom. Są nimi monosacharydy, czyli inaczej cukry proste. Są wielokrotnością CH2O, a także podstawowymi cząsteczkami tworzącymi bardziej złożone sacharydy. Są podstawowymi substancjami odżywczymi.

Spójrz na tabelkę poniżej, aby zapoznać się z najbardziej znanymi cukrami prostymi.

MONOSACHARYDY
C3 – TRIOZY (są to węglowodany zawierające trzy węgle)PGAL (aldechyd trzyfosfoglicerynowy)
C4 – PENTOZY (te cukry mają 5 węgli w łańcuchu)ryboza, deoksyryboza, RUDP
C5 – HEKSOZY (zawierają 6 węgli w łańcuchu)galaktoza, fruktoza, glukoza

Dobrze jest jednak znać nie tylko nazwę cukru, ale także najważniejsze fakty z nim związane. Dlatego poniżej krótko omówimy sobie każdy z wyżej wymienionych związków.

PGAL czyli aldechyd trzyfosfoglicerynowy.

Chociaż nazwa tego węglowodanu nie brzmi dość przystępnie, to jest on z całą pewnością warty uwagi. Jest on produktem oddychania komórkowego w naszym organiźmie. Występuje także jako produkt pośredni w fazie ciemnej fotosyntezy.

Nie występuje on jednak w stanie wolnym.

RYBOZA

Ten cukier każdy powinien już znać, lub chociaż trochę o nim słyszeć. Jest on bowiem składnikiem RNA czyli kwasu rybonukleinowego. O czym mogliście nie wiedzieć jest to, że wchodzi też w skład niektórych witamin czy nośników energii takich jak ATP.

DEOKSYRYBOZA

Deoksyryboza jest niesamowicie ważnym cukrem występującym w naszym ciele. Wchodzi ona w skład kwasu deoksyrybonukleinowego, czyli prościej mówiąc DNA.

Pytanie?

Znamy już dwa cukry: deoksyrybozę i rybozę. Czym jednak one się od siebie różnią i jak rozpoznać który węglowodan to który na rysunku?

Odpowiedź jest prosta. Deoksyryboza to po prostu ryboza pozbawiona jednego tlenu. Jeśli przyjrzysz się dokładnie obu rysunkom, z wiedzą właśnie ci przedstawioną, z łatwością je rozpoznasz.

Dodatkowo warto wiedzieć, że ze względu na dodatkową obecność tlenu w rybozie względem deoksyrybozy, ten pierwszy związek jest wyższy energetycznie. To właśnie z tego powodu jest on wykorzystywany w procesach metabolicznych.

RUDP

Ten węglowodan jest też mało znany. Jest to akceptor CO2 w fotosyntezie.

GALAKTOZA

Głównie mówi się o niej przy omawianiu wyższych sacharydów, ponieważ wchodzi ona w skład niektórych z nich np.: laktozy.

FRUKTOZA

Fruktoza jest bardzo ciekawym cukrem. Jak sama nazwa wskazuje, występuje ona w owocach. Możnaby z tego więc wywnioskować, że jest to bardzo zdrowy cuker. Nie jest to jednak prawda! Fruktoza nie jest metabolizowana przez człowieka, więc gdy ją sporzywamy, część jest przekształcana w glukozę, a część osadza się w organiźmie w formie tłuszczu.

GLUKOZA

Każdy powinien znać glukozę. Jest to najbardziej znany i najczęściej występujący cukier prosty. Jej wzór chemiczny, czyli C6H12O6, znamy chociażby z fotosyntezy. U zwierząt natomiast bierdze udział w oddychaniu komórkowym. Uzyskujemy z niej energię w momencie rozerwania jej wiązań.

Glukoza i fruktoza są izomerami, czyli mają dokładnie takie wzory strukturalne.

funkcje węglowodanów